Is dit recht of krom?

Als ik u morgen een factuur stuur waarvan u niet weet waarvoor die is, dan verscheurt u hem of stuurt u hem direct terug. Als ik echter daarbij aangeef dat u iets van mij gebruikt en daarbij de wetgever aan mij kant heb, dan knippert u misschien eerst met uw ogen, leest u de brief nogmaals en gooit hem alsnog weg.

Logisch, ik ben daar helemaal niet goed in en u prikt daar dwars door heen. Er zijn organisaties die dit veel beter kunnen dan ik en er zelfs zeer succesvol in zijn. Zo zijn er meer dan 21 organisaties die zich bezighouden met het innen van (auteurs)rechten, voor muziek, tekst, film, kopiëren enzovoort. Buma/Stemra is hiervan de grootste en bekendste. Zij sturen rekeningen waarbij u allerlei gegevens mag opgeven, waarop zij vervolgens bepalen hoeveel u moet betalen. Als u dat eenmaal gedaan hebt dan komt u er nooit meer vanaf en blijven ze u brieven en rekeningen sturen. De vraag blijft waarvoor u betaalt.

Buma/Stemra is de laatste tijd regelmatig negatief in het nieuws. De transparantie van de organisatie is nagenoeg nul, de ontwikkelaar van de meetapparatuur bevoordeelt zichzelf en de salarissen van de directeuren zijn zo hoog dat de Balkenende-norm daarbij een fooi lijkt. Tegelijkertijd speelt er op nationaal en internationaal niveau een discussie over hoe auteursrechten beschermd kunnen worden in een veranderende wereld waarin alles via internet verspreid wordt. Bij deze discussie ontstaat een strijd tussen het beschermen van privacy en grondrechten aan de ene kant en aan de andere kant de financiële belangen van rechteninnende organisaties. Er gaan steeds meer stemmen op dat de auteurswet niet meer van deze tijd is en eens grondig herzien moet worden.

Voorlopig zitten we met de gebakken peren. Het wereldje van het innen van auteursrechten is er één waar je liever niet in rondloopt. Vereniging NOV participeert in het gebruikersplatform van VNO/NCW en denkt mee om duidelijke grondslagen voor de tarieven te krijgen. De veelheid van organisaties die zich bezighouden met het innen van rechten en de onduidelijke en onvergelijkbare manieren van factureren zorgt voor een grote regeldruk en maakt het voor bedrijven, instellingen en maatschappelijke organisaties onmogelijk om in te schatten of een bepaalde claim terecht is. Opmerkelijk is ook dat het blijkbaar mogelijk is om fikse kortingen te bedingen als er aan de voorwaarden van de rechtenorganisaties voldaan wordt. Op basis waarvan, dat is nog steeds niet inzichtelijk.

Al met al een schimmige situatie die nog wel een tijd zal blijven bestaan. De organisaties die auteursrechten innen hebben profijt van de onduidelijkheid en verrijken zich door hun bluf en het inspelen op de angsten van organisaties. Het is wachten op nieuwe wetgeving. Tot die tijd blijven ook vrijwilligersorganisaties rekeningen ontvangen waarbij onduidelijk is waarvoor betaald moet worden, naar wie het gaat en waarop het gebaseerd is. Misschien moeten we ze maar gewoon verscheuren en kijken wat er gebeurt. Dat is en blijft toch de meest logische reactie.

Marco van Westerlaak
Bestuurslid Vereniging NOV