In Veilige Handen: we moeten de schaamte voorbij

Preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag is voor alle vrijwilligersorganisaties die met minderjarigen werken erg belangrijk, maar het blijft een onderwerp waar vrijwilligers niet voor hun plezier in duiken.

In 2009 vond een grote conferentie plaats rond dit thema, waar ruim zestig organisaties een intentieverklaring hebben ondertekend. Begin dit jaar is een enquête gehouden, waaruit bleek dat de meeste organisaties die de intentieverklaring ondertekenden, ook maatregelen hebben genomen. Drie kwart van de organisaties heeft daarbij gebruik gemaakt van het stappenplan en het materiaal van het project In Veilige Handen. In de praktijk merken we dat een steuntje in de rug gewenst, zo niet noodzakelijk is. In Veilige Handen geeft dit steuntje in de rug. Het is een project van Vereniging NOV en MOVISIE, in samenwerking met Scouting Nederland en NOC*NSF. Het project loopt sinds 2007 en zal in ieder geval tot en met 2013 doorlopen. Daarna zal een groot deel van de activiteiten structureel moeten worden, gedragen door de vrijwilligerssector zelf.

De schaamte nog niet voorbij

Reinier Sanders, kinderwerker en bureaucoördinator bij de Christelijk Gereformeerde Jongerenorganisatie (CGJO) stelt: 'De intentieverklaring was laagdrempelig, die kreeg ik er zonder al te veel strubbelingen wel door bij mijn bestuur. Maar vervolgens moeten we aan de slag. En dan blijkt dat we de schaamte nog niet voorbij zijn. Werken aan dit thema druist tegen het gevoel van mensen in. Wat zou helpen, is wanneer we zouden zien dat In Veilige Handen steeds breder gedragen wordt. NOC*NSF en de sportbonden spelen daarbij een enorm belangrijke voorbeeldrol.'

Enquête

Deze reactie wordt ondersteund door de resultaten uit de enquête. De meeste organisaties hebben de eerste stap gezet en er is over het thema gesproken. Slechts zeer weinig organisaties hebben het aannamebeleid aangepast of een risicoanalyse gemaakt. Ook de informatievoorziening aan ouders en kinderen over de preventieve maatregelen is nog nauwelijks op gepakt door organisaties. Overleg binnen het bestuur en met vrijwilligers is één stap, maar erover communiceren met de leden en ouders is kennelijk nog een stap te ver.

Adviseurs Sociale Veiligheid

Voor de ondersteuning van organisaties zijn in april en mei 2011 de eerste 24 ondersteuners vanuit vrijwilligerssteunpunten, maatschappelijk makelaars en sportservicepunten opgeleid om lokale vrijwilligersorganisaties voor te lichten en vrijwilligers te trainen voor de functie van adviseur Sociale Veiligheid binnen de organisaties. Deze adviseurs kunnen het bestuur adviseren over maatregelen, in een vraagbaak en meldpunt voor ouders en jongeren. Ze weten naar welke personen en hulporganisaties doorverwezen moet worden bij een incident. Daarvoor hebben ze contact met de plaatselijke GGD, zedenpolitie of het AMK. Kijk op de website van In Veilige Handen om te zien of er in jouw gemeente een training gegeven wordt waarvoor jouw organisatie een adviseur Sociale Veiligheid kan worden opgeleid.

Marco van Westerlaak, bestuurslid van Vereniging NOV zegt hieover: 'Lokale ondersteuners hebben een grote rol in het adviseren en begeleiden van lokale vrijwilligersorganisaties. Zij zijn de motor op lokaal niveau.'

Reinier Sanders: 'Ik vind dat de overheid best een rol mag spelen, door eisen te stellen en faciliteiten te bieden aan organisaties die subsidie krijgen om met kinderen te werken. Zowel de gemeente als de organisaties hebben daarin een verantwoordelijkheid.'

Stappenplan

De keuze om een aparte functie te creëren voor vrijwilligersorganisaties in het vrijwillige jeugd- en jongerenwerk is noodzakelijk, omdat deze persoon een min of meer onafhankelijke positie moet hebben binnen de organisatie. Besturen en bestuurders hebben vooral het belang van de organisatie voor ogen, de angst bestaat dat aandacht voor preventieve maatregelen binnen de organisatie kan leiden tot imagoschade. Besturen zijn bang dat leden en ouders denken dat dit niet voor niks is en dat er misschien wel wat aan de hand is. Door het aanstellen van een adviseur Sociale Veiligheid wordt een afstand gecreëerd tot het bestuur waardoor het minder beladen wordt. Daarbij is zo’n adviseur hartstikke fijn, omdat ouders en jongeren met vragen of opmerkingen bij deze persoon terecht kunnen zonder dat dit meteen als een verdachtmaking wordt opgevat of dat het algemeen bekend wordt in de organisatie. De adviseurs hebben de beschikking over een toolkit met handige methoden en materialen om de stappen van het stappenplan uit te voeren.

Reinier Sanders: 'De toolkit gebruik ik om het materiaal en de werkvormen meer 'kerkvriendelijk' te maken. Mensen moeten zich er direct in herkennen om er mee aan de slag te gaan. Wij gebruiken de stappenplannen, maar gaan het aantal stappen terugbrengen naar vijf.'

Formele zaken via Vereniging NOV

Vereniging NOV neemt als landelijke brancheorganisatie de verantwoordelijkheid op zich om een aantal formele zaken te regelen. Er is landelijk tuchtrecht ontwikkeld en een registratielijst voor overtreders van de gedragscode. Er is goede hoop dat de registratielijst deze zomer van start kan gaan. Verder zijn we aan het uitzoeken of er een landelijke pool van vertrouwenspersonen kan komen voor het vrijwilligersveld, aansluitend op de voorziening die in de sport al bestaat.

Marco van Westerlaak: 'Vrijwilligersorganisaties kunnen niet alles alleen. Het is belangrijk dat we het op landelijk niveau ondersteunen, faciliteren en indien nodig uit handen kunnen nemen.'

Kijk voor meer informatie op: www.inveiligehanden.nl