De waarde van vrijwilligerswerk in de zorg

Op 14 april 2011 vond in de Driehoek in Utrecht een debat plaats over actuele ontwikkelingen binnen vrijwilligerswerk in de zorg. Het debat werd gevoerd met vertegenwoordigers uit zorgorganisaties, landelijke koepels en afdelingen van vrijwilligersorganisaties in de zorg, brancheorganisaties, beroepsverenigingen, vakbonden, cliënten- en mantelzorgorganisaties, patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars, politiek en onderzoeks- en ondersteuningsinstituten.

De uitkomsten bevestigden trends die de organisatoren van het debat, Vilans, MOVISIE en Vereniging NOV al langer zagen. Kern: de turbulentie onder coördinatoren vrijwilligerswerk binnen zorginstellingen is voelbaar aanwezig. Maar andere gewichtige thema's zoals grenzen van het vrijwilligerswerk, diversiteit en samenwerking tussen beroepskrachten en vrijwilligers mogen niet vergeten worden!

Coördinatie en begeleiding

Tijdens het debat werd fel gediscussieerd over de positie van de coördinator. Corry Baarsma, bestuurslid van Agora en coördinator vrijwilligerswerk bij Cordaan: 'Helaas is de positie van de coördinator niet goed. Het is nog een ondergeschoven kindje.' Els Berman, bestuurssecretaris van Vereniging NOV, pleit voor de erkenning van het beroep coördinator vrijwilligerswerk. Rendert Algra, voorzitter van vakbond De Unie, deelt deze mening: 'Goede coördinatoren zijn zo belangrijk, daar moet de overheid extra geld voor uittrekken.'

Diverse groepen vrijwilligers

De zorg onder coördinatoren over de toename van 'geleid' vrijwilligerswerk - vrijwilligerswerk met een min of meer verplichtend karakter - is bekend. Diversiteit onder vrijwilligers neemt mede hierdoor toe. Toch hoeft een lichte dwang geen probleem te zijn; iemand kan gaandeweg enthousiast raken en grote betrokkenheid tonen. Diversiteit gaat ook over het imago van het vrijwilligerswerk, zo blijkt uit het debat. Wie wil je onder het 'kopje' vrijwilliger laten vallen en wie niet? Wat betekent het voor de aantrekkingskracht van de 'gewone' vrijwilliger als vrijwilligerswerk voor een steeds groter deel een verplichtend karakter krijgt. Een van de aanwezigen in de zaal vraagt zich af of er nog wel genoeg vrijwilligers zijn. Volgens Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij, heeft Nederland voldoende vrijwilligers. De vraag naar vrijwilligers neemt toe. Of neemt de vraag naar een bepaald type vrijwilligers toe?

Samenwerking

Tussen vrijwilligers en beroepskrachten leven over en weer allerlei (voor)oordelen. Zo durven vrijwilligers soms niet of nauwelijks iets te vragen aan een beroepskracht, omdat die het toch al zo druk heeft. Omgekeerd zijn bij beroepskrachten de verwachtingen hoog: vrijwilligers moeten van alles kunnen, vaak ook juist vanwege de toenemende tijdsdruk in de zorg. In veel gevallen is er nauwelijks sprake van samenwerking tussen vrijwilligers en beroepskrachten. Dat moet beter, vinden de deelnemers aan het debat.

Grenzen of mogelijkheden

Organisaties krijgen te maken met complexere hulpvragen. En voor welzijnsactiviteiten en uitvoering van allerlei hand- en spandiensten moeten ze meer en meer een beroep doen op vrijwilligers. Dit is het gevolg van veranderingen in de AWBZ en Wmo. Hoe erg is dit eigenlijk? Adrie van Osch, lid Raad van Bestuur van Brabantzorg typeert: 'Over twintig jaar hebben we een oude bevolking en moeten we de zorg echt anders organiseren. Betaalde zorg neemt nu eenmaal af, dus ontbetaalden nemen de zorg over.' Volgens hem moet het ook niet zozeer om grenzen gaan, maar om mogelijkheden. Als vrijwilligers bepaalde taken op zich willen nemen, wat is daar tegen? Vrijwilligers moeten wel steeds meer hun eigen grenzen aangeven. Gelukkig zijn vrijwilligers ook steeds mondiger. Al heeft dat natuurlijk weer gevolgen voor de manier van werven en behouden.

Vrijwilligerswerk in beeld

Film
Nederland telt in totaal zo’n 5,6 miljoen vrijwilligers. Hiervan zijn zo’n 450.000 vrijwilligers actief in de zorg. In een film, die ook u gratis kunt downloaden, tonen we aan dat vrijwilligerswerk écht verschil maakt. In de zorg gaat het vaak over het belang van vrijwilligers. Een inspirerende film over dit onderwerp maakt die kreet nu ook tastbaar. De film geeft een helder beeld van wat er speelt bij vrijwilligerswerk in de zorg, hoe divers het werk is en hoe groot de waarde ervan is voor zowel voor cliënten en organisaties, als voor vrijwilligers zelf. Bekijk de film (aan de rechterkant onder rubriek 'In beeld').

Notitie
Begin juni verschijnt een uitgebreide inhoudelijke notitie over de geformuleerde trends en discussies die tijdens dit debat hebben plaatsgevonden. Wilt u deze lezen, houd dan de websites van Vilans, MOVISIE of Vereniging NOV in de gaten.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u ook contact opnemen met c.scholten vilans.nl  of m.meeuwsen movisie.nl .