Marius Ernsting tijdens Natuurtop: 'Op naar een win-win-winsituatie'

22 juni 2013

Op 22 juni 2013 was de nationale Open Dag van de natuur – de 24 uur van de natuur. Op deze dag vond ook de Natuurtop plaats - een van de activiteiten waarmee het Rijk maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, provincies en andere overheden uitnodigt om het natuurbeleid voor de lange termijn mede vorm te geven. Marius Ernsting zat als voorzitter van Vereniging NOV de tafel Burger aan zet voor en hield de volgende inleiding:

Schaakspel?

De titel van deze tafel, Burger aan zet, is op het eerste gezicht sympathiek. Het lijkt erop dat de burger iets gegund wordt: een zet. Bijgedachte: 'zet' is een schaakterm, wit heeft een zet gedaan, dan is zwart aan zet, dus om de beurt. Deze titel suggereert dus dat de overheid heeft 'gezet' en dat nu de burger moet zetten. Maar bezig zijn met de natuur is geen schaakspel, waarbij stukken worden geslagen en pionnen oprukken, net zolang tot de koning mat staat. (De andere koning heeft dan gewonnen.) Bezig zijn met de natuur lijkt meer op ballet: een samenspel van bewegingen dat een beeld vormt, waarin de een hoog kan springen omdat hij weet dat er iemand is om op te vangen.

Waarde van natuur op allerlei vlakken

Burgers in de natuur zijn al lang aan zet: naar schatting zijn er in het natuurbeheer 100.000 vrijwilligers actief, 3 á 4 uur per week. Dat komt neer op tussen de 15 en 20 miljoen uur: 8.000 á 11.000 fte’s. De natuur trekt bovendien honderdduizenden bezoekers, goed voor miljoenen bezoeken (Natuurmonumenten alleen al 50 miljoen!). Die bezoekers geven geld uit dat voor een deel via BTW en accijns weer bij de overheid terecht komt. Vaak meer dan er aan subsidie aan de natuur besteed wordt. (Wel eens nagedacht over hoeveel appeltaart er door toedoen van de natuur niet alleen wordt geproduceerd, maar ook verorberd?)

Het wordt trouwens tijd dat er meer wordt gesproken over de toegevoegde waarde van natuur, niet alleen maatschappelijk, maar ook financieel-economisch. Steeds meer wordt de impact van natuur op gezondheid erkend, de waarde van natuur voor CO2 opslag, voor waterberging en –zuivering, voor biodiversiteit. Ziektekostenverzekeraars geven niet voor niets korting op de basispremie aan leden van natuurorganisaties. Hier is trouwens de overheid aan zet: een doortimmerde maatschappelijke kosten-batenanalyse is zeer gewenst.

Het gebeurt al

Dat burgers een actiever aandeel nemen in allerlei vormen van natuurbeheer (met name ook in het stedelijk groen) is geen vrome wens: die tendens is al duidelijk zichtbaar. Het is echter niet zoiets als bij communicerende vaten: als de overheid minder doet, dan doen burgers automatisch méér. Met andere woorden: een actievere rol van burgers in de natuur is geen alibi voor de overheid om zich met andere zaken bezig te houden en de natuur aan de burgers over te latenJuist een actieve overheid genereert actieve burgers (goed voorbeeld doet goed volgen).

Natuurlijk kan het allemaal meer en beter, maar dan moet duidelijk zijn in welke richting we gaan bewegen, wat er nodig is en wie daaraan wat en hoe kan bijdragen, en wanneer we voluit tevreden kunnen zijn (In tegenstelling  tot Bloem: 'Natuur is voor tevredenen en legen'). En ook hoe we een actieve rol van burgers nog aantrekkelijker kunnen maken, door aan de klussen een kop en staart te geven, door faciliteiten te bieden, door ze te combineren met iets feestelijks. En vooral ook door alert te zijn op belemmeringen voor actief burgerschap in de natuur, en die belemmeringen weg te nemen. Ook daar is vooral de overheid aan zet.

Conclusie en stelling

'De burger aan zet” werkt als een boemerang: hoe actiever de burger, des te meer werk aan de winkel voor de overheid. De natuur is de lachende derde. Win-win-win noemen we dat.

Marius Ernsting, voorzitter Vereniging NOV

Download hier de impressie van de Natuurtop.