Gemeenten misbruiken de term vrijwilliger

23 maart 2012

Voor een uitkering moet je gewoon wat terugdoen, zo luidt de kop van een artikel in NRC van zaterdag 17 maart 2012 over werklozen in Rotterdam die verplicht worden om vrijwilligerswerk uit te voeren. Niet iedereen is er blij mee, vrijwilligerswerk hoor je vrijwillig te doen, vermeldt de ondertitel. Dat laatste is maar al te waar, vindt vereniging NOV, de vereniging van vrijwilligersorganisaties en landelijk belangenbehartiger voor het vrijwilligerswerk. En ‘niet blij’ is dan nog zacht uitgedrukt.

Misbruik

NOV is van mening dat in dit geval het begrip vrijwilliger wordt misbruikt. Dat geldt niet alleen voor de situatie in Rotterdam, ook andere gemeenten stimuleren uitkeringsgerechtigden tot het doen van vrijwilligerswerk onder dreiging van korten op de uitkering bij weigering.

Vrijwilligerswerk is per definitie onbetaald en onverplicht. Een uitkeringsgerechtigde die aan het werk wordt gezet, die moet schoffelen in een plantsoen, klusjes opknappen in een school, of wordt ingezet bij de reinigingsdienst of andere bedrijven, doet dat én niet onbetaald (hij ontvangt een uitkering ervoor) én niet vrijwillig (hij wordt gekort als hij het niet doet). Deze mensen werken dus gewoon voor hun uitkering. Ook al noemt de gemeente het geen baan, men wordt betaald voor de werkzaamheden. Vrijwilligers werken onbezoldigd en ontvangen heel soms een (onkosten)vergoeding van maximaal € 1500 per jaar.

Waarde van het werk voor vrijwilligers

Als belangenbehartiger gaat Vereniging NOV uit van een essentiële en existentiële waarde van het vrijwilligerswerk; de waarde die het werk heeft voor diegene die uit vrije beweging en gemotiveerd gekozen heeft om het onverplicht en onbetaald te doen. Wie voorbij gaat aan die individueel bepaalde waarde of hem even uit het oog verliest, raakt meer kwijt dan een interessante notie. Die verliest het hart van het vrijwilligerswerk en doet alle vrijwilligers te kort.

Verbieden

Het moet dus verboden worden om het begrip vrijwilligerswerk te hanteren voor de situatie waarin uitkeringsgerechtigden verplicht aan het werk worden gezet. Het is niet juist en ook nog eens uitermate schadelijk voor het imago van vrijwilligerswerk. En dat vrijwilligerswerk is juist zo belangrijk voor onze maatschappij, onze civil society.

Ten slotte, door uitkeringsgerechtigden om niet aan te bieden aan bedrijven (want dat is in Rotterdam eigenlijk aan de orde) worden banen gecreëerd en gefinancierd met overheidsgeld. Een discutabele situatie.

Els Berman, directeur van Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV)